Van | Proces-, Programma- en Projectmanagement |
|---|---|
Project | Programma Mobiliteit |
Project(risico)profiel | Midden |
Begrotingsdoel | 3.3.1 Zwolle blijft een gastvrije, veilige en bereikbare stad, waarbij iedereen de keuze heeft in vervoersmogelijkheden |
Voortgang betreft de afgelopen periode met peildatum : 1 januari 2026
Bestuurlijke opdrachtgever : G. Rots
Project omschrijving
Vanuit haar centrale ligging in het land en de regio is Zwolle een belangrijk knooppunt voor fiets-, spoor- en wegverkeer. Dagelijks reist een groot aantal mensen van, door of naar Zwolle om te werken, studeren of recreëren. En de stad groeit: het aantal inwoners neemt toe, het bedrijfsleven groeit en het aantal bezoekers stijgt. Zwolle wil een stad zijn die bereikbaar is voor iedereen. Maar ook een stad die leefbaar en verkeersveilig blijft en waar ruimte voor ontmoeting is. Een andere benadering ten aanzien van mobiliteit met aandacht voor schonere en alternatieve vervoersmiddelen is daarom noodzakelijk en tegelijk randvoorwaardelijk voor de ontwikkeling van Zwolle als bereikbare én leefbare stad voor iedereen. Voor nu én morgen. Daarom wordt ingezet op een programmatische mobiliteitsaanpak, met als belangrijke bouwsteen de mobiliteitstransitie. Hiermee geven we invulling aan de door de gemeenteraad vastgestelde Mobiliteitsvisie en Omgevingsvisie en sluiten we aan bij de Verstedelijkingsstrategie van de Regio Zwolle.
We stellen jaarlijks een dynamische Mobiliteitsagenda op. Deze agenda is bedoeld als een jaarlijks terugkerend sturingsinstrument, gekoppeld aan de begrotingscyclus. De agenda laat zien hoe tot het bestedingsvoorstel Mobiliteit in de begroting is gekomen. Het betreft de keuzes voor concrete maatregelen, projecten en inspanningen op het gebied van mobiliteit voor twee jaar, het eerste jaar ‘hard’ en het tweede jaar ‘zacht’. De agenda is dynamisch, omdat we deze jaarlijks herzien en weer verder vooruitkijken. Daarbij prioriteren we niet alleen op impact, geld en capaciteit, maar kijken we ook nadrukkelijk naar de draagkracht van de stad. We kunnen niet alles tegelijk oppakken en zetten in op maatregelen die maximaal bijdragen aan de woningbouw en kwalitatieve groei van de stad. Waarbij we uiteraard ook de grootste knelpunten van nu op willen lossen.
In de dynamische Mobiliteitsagenda 2026-2027 (op 14 oktober 2025 behandeld in het college en vervolgens met een begeleidende raadsbrief gedeeld met de raad) beschrijven we op basis van een integrale afweging de geprioriteerde maatregelen, projecten en inspanningen die we gaan uitvoeren in 2026 en 2027 om Zwolle toegankelijk, veilig en bereikaar te houden.
Leeswijzer
Het format voor deze rapportage sluit niet helemaal aan bij het programmatisch werken, maar is gericht op projecten. De rapportage start met een aantal algemene alinea’s over de woningbouwproductie, financiën en communicatie.
Vervolgens volgt een toelichting op alle inspanningen en projecten in het programma Mobiliteit. Daarbij maken we onderscheid tussen beleidsinspanningen en infrastructurele projecten. We beschrijven wat er in het afgelopen half jaar is opgepakt en met welke inspanningen/projecten we komend half jaar aan de slag gaan.
Tot slot wordt gerapporteerd over de risico’s op programmabreed niveau, deze zijn onderaan deze rapportage opgenomen met daarbij de bekende bollengrafieken.
Woningbouwproductie
In het programma Mobiliteit worden geen woningen gerealiseerd. Het programma Mobiliteit is wél noodzakelijk en tegelijk randvoorwaardelijk voor de ontwikkeling van Zwolle als bereikbare en leefbare stad voor iedereen én de forse opgave op het gebied van woningbouw. We zetten als programma in op maatregelen die maximaal bijdragen aan de woningbouw en kwalitatieve groei van de stad.
Financiën
Besluitvorming over de begroting 2026 heeft plaatsgevonden in de begrotingsbehandeling van november 2025 (bestedingsvoorstel Mobiliteit). De Mobiliteitsagenda dient als inhoudelijke onderbouwing van het voorgestelde bestedingsvoorstel. Het uitgangspunt van het bestedingsvoorstel is de taakstellende opgave vanuit het coalitieakkoord en de PPN. De dekking vindt plaats vanuit de structurele begroting waar we aanvullend cofinanciering/subsidies op weten te organiseren. Daarnaast vinden diverse investeringen op het gebied van mobiliteit plaats binnen de gebiedsontwikkelingen (met dekking van de gebiedskredieten) en de Strategische Investeringsagenda (SIA). Deze investeringen zijn niet opgenomen in het bestedingsvoorstel mobiliteit, maar uiteraard wel onderdeel van de totale programmatische aanpak.
We kiezen ervoor om vanaf het begrotingsjaar 2025 de infrastructurele en fysieke maatregelen die vanuit de dynamische Mobiliteitsagenda worden gepresenteerd te kapitaliseren. Dat betekent dat we deze kosten uitsmeren over 25 jaar.
In het coalitieakkoord is €600.000 als taakstellend afgesproken als aanvullende middelen voor Mobiliteit. In de begroting voor 2026 is extra ingezet op verkeersmanagement en programmabeheersing. Dat is nodig omdat er veel ontwikkelingen zijn in de stad die vragen om meer afstemming, financiële grip en planning. Voor de dekking hiervan is in de begroting 2026 het budget met €137.000 verhoogd. In totaal is er dit jaar voor Mobiliteit dus €737.000 beschikbaar. Jaarlijkse investeringen in fysieke maatregelen worden als kapitaallasten binnen deze budgetruimte opgevangen. Zo kan integraal gestuurd worden op zowel de fysieke investeringen als overige (beleids)inspanningen. Dit financieringsmechanisme is goed passend bij de meerjarige aanpak die de dynamische mobiliteitsagenda met zich meebrengt. Het zorgt ervoor dat er investeringsruimte is, terwijl er geen (te) grote pieken (of dalen) aan de orde zijn.
Voor een groep infrastructurele projecten die noodzakelijk zijn voor woningbouw en gebiedsontwikkeling, maar waar nog geen dekking voor was, is in de begroting 2026 besloten om een krediet vast te stellen ter hoogte van €11.800.000. Met een uitgangspunt van een gemiddelde cofinanciering van €6.500.000 (ca. 60%) geeft dit een netto-investering van €5.300.000 voor de gemeente Zwolle. Voor deze netto-investering stellen we kapitaallasten beschikbaar. Het gaat om de projecten: herinrichting Middelweg, aanpassing IJsselallee, herinrichting Merwedelaan en deel Reggelaan, verbreding Scholtensteeg, herinrichting kruising Commissarislaan-IJsselcentraleweg, herinrichting buitenplans deel IJsselcentraleweg en fietsparkeren station Stadshagen.
Communicatie
Voor onze mobiliteitsaanpak werken we vanuit een strategisch communicatieplan. Dit voorziet in het totaal van:
- De communicatie, framing en marketing voor de totale strategie en aanpak, mede gekoppeld aan de prioritaire gebiedsontwikkelingen en overige thema’s.
- Duiding van de samenhang tussen de organisatorische kant, de (fysieke) inspanningen en maatregelen én de gedragsaanpak.
- De uitleg hoe communicatie en participatie als veranderkundig instrument gaan helpen bij deze gedragsverandering.
Projecten binnen het programma Mobiliteit
Fase van het project, wat hebben we het afgelopen half jaar gedaan en wat gaan we het komende half jaar doen (toelichting stand van zaken)
Belangrijkste mijlpaal op de langere termijn is dat Zwolle in 2035 nog altijd een goed bereikbare én leefbare stad is voor iedereen. Een andere benadering ten aanzien van mobiliteit is daarvoor noodzakelijk en daarom werken we de komende jaren aan een mobiliteitstransitie met een duidelijke samenhang tussen (fysieke) inspanningen en maatregelen én gedragsverandering bij inwoners en bezoekers.
In de Mobiliteitsagenda 2026-2027 worden de resultaten van infrastructurele projecten in de gebiedsontwikkelingen en in de bestaande stad in het jaar 2025 beschreven. Ook worden de inspanningen van afgelopen jaar benoemd. We zetten vanuit Mobiliteit prioritair in op actieve mobiliteit (lopen en fietsen), duurzame mobiliteit (met als belangrijke factor openbaar vervoer), parkeren en hubs (bij uitstek thema’s die woningbouw mogelijk maken).
Beleidsinspanningen
De vraag naar beleid en strategie op mobiliteit is en blijft groot vanuit de gebiedsontwikkelingen en gezien de groei van Zwolle.
Thema | Wat hebben we het afgelopen half jaar gedaan | Wat gaan we het komende half jaar doen |
|---|---|---|
Voetganger |
|
|
Fiets |
|
|
Openbaar Vervoer |
|
|
Deelmobiliteit |
|
|
Hubs en knooppunten |
|
|
Parkeren |
|
|
Stadslogistiek |
|
|
Verkeers-management |
|
|
Verkeers-veiligheid |
|
|
(Auto)bereik-baarheid |
|
|
Projecten in de gebiedsontwikkelingen
Een groot deel van de gemeentelijke inzet op mobiliteit vindt plaats in de gebiedsontwikkelingen. De stand van zaken en resultaten van deze projecten worden meegenomen in de VP’s van betreffende gebiedsontwikkelingen.
Infrastructurele projecten (bestaande stad)
Project | Maatregel | Toelichting stand van zaken |
|---|---|---|
Industrieweg (onderdeel regionale doorfietsroute) | Het fietsnetwerk richting Stadshagen en Hasselt is verder verbeterd. De herinrichting van de Industrieweg en delen van de Klooienberglaan zorgt voor meer comfort en veiligheid voor fietsers. Hiermee wordt de regionale doorfietsroute Zwolle-Hasselt versterkt. | Dit project is afgelopen half jaar succesvol uitgevoerd en afgerond. |
Eli Heimanslaan (verzoek Raad)) | In Stadshagen zijn maatregelen genomen om de verkeersveiligheid te verbeteren op de route Eli Heimanslaan, Jac. P. Thijsselaan en Laan der Molens. De maximumsnelheid is verlaagd naar 30 km/u en de kruispunten zijn aangepast. Hierbij is extra aandacht gegeven aan de veiligheid van voetgangers en fietsers. Ook is de rotonde Belvédèrelaan-Bobbinkstraat verkeersveiliger gemaakt. | Dit project is in september succesvol afgerond. |
Fietsstraat Turfmarkt (onderdeel regionale doorfietsroute) en Bagijnesingel | We werken aan een fietsstraat op de Turfmarkt en snelheidsremmende maatregelen op de Bagijnesingel. Voor beide geldt dat ‘de auto straks te gast is’. Deze routes zijn belangrijk in het Zwolse hoofdnetwerk voor fietsers. | De voorbereidingsfase van de fietsstraat Turfmarkt is bijna afgerond. Planning is om dit werk in de 1e helft van 2026 aan te besteden en te realiseren. Voor de snelheidsremmende maatregelen op de Bagijnesingel is een Voorlopig Ontwerp gemaakt dat nu gereed gemaakt wordt voor realisatie. Uitvoering van de werkzaamheden volgt in het voorjaar. Hiervoor moet een geschikt tijdsvenster gezocht worden in relatie tot nieuwbouwwerkzaamheden in de omgeving. |
Doornweg-Ordelseweg (gepland voor groot onderhoud) | Samen met de gemeente Zwartewaterland is gewerkt aan de vernieuwing van de Doornweg-Ordelseweg. Hierbij staat het verbeteren van de verkeersveiligheid centraal, vooral voor langzaam verkeer zoals fietsers en voetgangers. Tegelijkertijd wordt de route minder aantrekkelijk voor doorgaand autoverkeer, zodat de weg vooral wordt gebruikt voor lokaal vervoer. | Dit project is afgelopen najaar gestart. Door de ongunstige weersomstandigheden konden niet alle werkzaamheden volgens planning worden uitgevoerd. In de komende maanden wordt het project afgerond. |
Overig | Start verkenningen diverse mobiliteitsprojecten | Voor een aantal projecten werken we aan een verkenning. Het gaat om:
|
Risicografiek:

Peildatum 1 juli 2025

Peildatum 1 januari 2026
Toelichting risicotabel
In bovenstaande bollengrafiek komt het risicoprofiel van het totale programma tot uitdrukking. Er zijn enkele wijzigingen ten aanzien van de bollengrafiek van 1 juli j.l.
- Het risico op onvoldoende financiële middelen voor het programma Mobiliteit is iets toegenomen. Weliswaar hebben we in de begroting 2026 extra middelen voor het programma (verkeersmanagement en programmabeheersing) gekregen en is extra krediet beschikbaar gesteld voor een aantal infrastructurele maatregelen die noodzakelijk zijn voor woningbouw en gebiedsontwikkeling, maar waar nog geen dekking voor was. Echter in de verdeling van de WOMO-middelen van het Rijk (Q4 2025) hebben we slechts voor een deel van onze aangedragen projecten middelen ter beschikking gekregen. Voor een deel van de aangedragen projecten zijn geen WOMO-middelen toegekend.
- Het risico (de kans) is toegenomen dat de maatregelen die we voorstellen en uitvoeren leiden tot weerstand. Dit kan soms tot gevolg hebben dat maatregelen vertragen. We zien dit momenteel gebeuren rond de plannen voor de sluiting van parkeergarage Noordereiland.
Nb. In het risicoregister van Mobiliteit zijn de risico’s ten aanzien van mobiliteitshubs niet specifiek meegenomen.
Recent heeft een eerste risicosessie ten aanzien van mobiliteitshubs plaatsgevonden, waarbij de belangrijkste risico’s geïdentificeerd zijn. Dit betreft stichtingskosten, planning en netcongestie. Deze moeten we nog nader kwantificeren, op geld zetten en we moeten er nog beheersmaatregelen aan koppelen. De komende periode werken we dit verder uit en vanaf VP2-2026 leveren we hiervoor een separaat risicoregister aan.
Toelichting op de grootste risico’s
Hieronder de belangrijkste risico’s voor het programma Mobiliteit (in willekeurige volgorde). Voor de beheersing van de risico's hebben we met de Sturingsdriehoek (bestaande uit bestuurlijk opdrachtgever, ambtelijk opdrachtgever en ambtelijk opdrachtnemer) een smal en wendbaar team geformeerd om bij te sturen waar dat nodig wordt geacht. Daarnaast koppelen we de voortgang op de Dynamische Mobiliteitsagenda aan de periodieke Voortgangsrapportage Projecten (VP).
1. De maatregelen die we voorstellen en uitvoeren raken de inwoners, ondernemers en bezoekers van Zwolle en kunnen leiden tot weerstand
Op het gebied van mobiliteit en parkeren verandert er nu en in de komende jaren veel in de stad en dit heeft impact op inwoners, ondernemers en bezoekers. Mogelijk is er niet altijd op alle onderdelen steun vanuit de samenleving voor de mobiliteitstransitie en alle maatregelen die daaruit voortvloeien. Mensen kunnen weerstand en zorgen hebben, niet begrijpen waarom deze maatregelen noodzakelijk zijn voor de leefbaarheid en bereikbaarheid van Zwolle op langere termijn. Er kan ook sprake zijn van tegengestelde belangen. Dit kan ertoe leiden dat het draagvlak voor maatregelen verslechterd en/of de vertraging van maatregelen.
Beheersmaatregel: we werken met grote zorgvuldigheid aan de mobiliteitstransitie en alle maatregelen die daaruit voortvoeien. We communiceren tijdig en duidelijk en geven ook aan wanneer en op welke manier inwoners kunnen participeren. We hebben oog voor zorgen van inwoners, maar houden daarbij wel focus op het einddoel. En dat betekent dat er soms moeilijke keuzes gemaakt moeten worden.
2. Draagkracht van de stad
Bij alle fysieke maatregelen en projecten is een zorgvuldige planning van belang. We kunnen niet te veel tegelijk oppakken, omdat Zwolle anders onbereikbaar en onleefbaar wordt voor inwoners, ondernemers en bezoekers.
Beheersmaatregel: we werken met een meerjarige hoofdlijnenplanning waarin we ook de projecten van Beheer en projecten uit de gebiedsontwikkelingen meenemen. Dit overzicht gebruiken we om de draagkracht van de stad te bewaken en regie te voeren op het systeemnetwerk van de stad. We updaten de planning jaarlijks met de Dynamische Mobiliteitsagenda en rapporteren dan over eventuele opvallende afwijkingen. Daarnaast is er binnen het programma Mobiliteit een planner werkzaam die de planning van de projecten doorlopend bewaakt.
3. Onvoldoende financiële middelen voor behalen alle ambities/doelen
De opgaven voor Mobiliteit zijn groot de komende jaren en brengen hoge kosten met zich mee. Het is financieel niet haalbaar om alle prioritaire opgaven tegelijk op te pakken.
Beheersmaatregel: prioriteren, keuzes maken en temporiseren. Zoeken naar extra financieringsbronnen (subsidies etc.). Het vergroten van de investeringskracht door de beschikbare middelen te kapitaliseren.
4. Capaciteitsproblemen
Het grote beroep dat op de ambtelijke organisatie wordt gedaan en de daarmee samenhangende schaarste aan capaciteit en specifieke deskundigheid (kwalitatief als kwantitatief) in een tijd met toch al een krappe arbeidsmarkt. Vooral in de civieltechnische uitvoering is er schaarste. Hierdoor worden maatregelen vertraagd en doelen mogelijk niet (tijdig) gerealiseerd.
Beheersmaatregel: prioriteren, keuzes maken en temporiseren. Tijdig en frequent afstemmen met andere afdelingen en de samenwerking met hen doorontwikkelen (bv. SI, SB). We zijn gestart om met behulp van portfoliomanagagement vraag en aanbod van capaciteit beter op elkaar aan te laten sluiten.
Effecten stikstof
De realisatie van infrastructurele projecten leidt tot stikstofuitstoot. Dit kan leiden tot latere realisatie van de projecten en/of kostenverhogingen. Of dit het geval is, is sterk afhankelijk van de locatie en omvang van het project en kan pas na verdere uitwerking goed bepaald worden.
