Voortgangsrapportage projecten

Voortgang betreft de afgelopen periode met peildatum   : 1 januari 2026
Bestuurlijke opdrachtgever   : A. Spaans   

Programma omschrijving
We werken samen met bewoners en bedrijven aan een energieneutraal Zwolle door het verminderen van energieverbruik, het gebruik van duurzame energiebronnen en het inrichten van slimme energiesystemen. 
In 2024 heeft de raad via perspectiefnota de financiële kaders en hoofdambities voor 2025-2030 (Ambitiepakket Energietransitie 2025-2030) vastgesteld. Dit ambitiepakket werken we programmatisch uit. We volgen het landelijk beleid om in 2030 55% CO2 minder te hebben ten opzichte van 1990 waarbij we de volgende subdoelen nastreven voor 2030: 

• 1.750 TJ Van de energie die in Zwolle wordt verbruikt wordt duurzaam opgewekt per jaar. 
• 13.500 Woningen zijn aardgasvrij, waarvan 5.000 op een collectieve warmte-oplossing zijn aangesloten.
• Tussen 2025 en 2030 is in 1 op de 3 woningen in de bestaande stad een energiebesparende maatregel genomen.
• Alle kantoren in Zwolle hebben minimaal label B. 
• 1.000 Utiliteitsgebouwen in Zwolle zijn aardgasvrij. 
• Uitgewerkte aanpak ondersteuning verduurzaming maatschappelijke instellingen. 
• Het elektriciteitsnet is toekomstbestendig als de laagspannings-, middenspannings- en hoogspannings-(HS) infrastructuur verzwaard is. De doelen voor 2030 zijn: 

• Voor het laagspanningsnet betekent dit het toevoegen van 75 nieuwe stations 

• Voor het middenspanningsnet betekent dit het toevoegen van 10 nieuwe stations 

• Voor het hoogspanningsnet betekent dit: 

• In 2032 is station Berkummerbroekweg in bedrijf genomen. 

• In 2026 is duidelijk of en waar station ‘Zwolle-west’ moet komen en welke 110 kV verbindingen moeten worden versterkt of erbij komen (ondergronds) en is duidelijk of er nog een extra 110 kV hoogspanningsstation komt in Zwolle-Zuid en eventueel nieuwe koppelstations. 

• Realiseren van 2 smart energy hubs op bedrijventerreinen en 2 'slimme’ energiesystemen in gebiedsontwikkelingen met inzet van datagedreven werken.  

Het programma is georganiseerd langs de clusters Warmteprogramma, Energiebesparing Wonen, Duurzame Werklocaties, het cluster Grootschalige Energievoorzieningen en Toekomstbestendig Energiesysteem Zwolle. 

Woningbouwproductie
In het programma Energietransitie worden geen woningen gerealiseerd. Wel zorgen wij voor de inbreng vanuit ons programma van kennis en expertise bij projecten waar woningbouw aan de orde is en zorgen we voor samenhang. Het streven naar energieneutraal wonen en netbewust bouwen dient een integraal onderdeel te worden van de nieuwbouwplannen.

Financiën
Voor de uitvoering van het programma Energietransitie hadden we in 2025 een budget aan gemeentelijke middelen ter beschikking van € 3,8 miljoen; € 1,2 miljoen structureel en € 2,6 miljoen structureel t/m 2030 vanuit het ambitiepakket. Sinds dit jaar zijn de incidentele middelen structureel geworden door in te stemmen met het ambitiepakket ‘noodzakelijk’. Dit structurele budget heeft ervoor gezorgd dat het programma Energie een stabiele basis heeft voor de uitvoering van haar taken en de transitie te versnellen daar waar de gemeente Zwolle direct invloed op kan uitoefenen. Dit totale programmabudget van € 6 miljoen is dit jaar o.a. besteed voor het ondersteunen van kwetsbare doelgroepen vanuit de isolatieaanpak, de subsidiëring van de basisfinanciering lokale initiatieven, subsidiëring van de ondersteuning van het platform duurzaam Zwolle, communicatiekosten en -campagnes, het energieloket, het warmteprogramma en de bronnenstrategie, de ontwikkeling van het warmtenet in Holtenbroek/Aa-landen, inzet van de Omgevingsdienst IJsselland, het bedrijvenloket, subsidiëring voor het verduurzamen van bedrijventerreinen en de intensivering van netcongestie.
Het programmabudget wordt elk jaar verdeeld op basis van jaarlijkse op te stellen uitvoerings(jaar)plannen per project. Naast deze middelen hebben we voor 2025 vanuit het Rijk een CDOKE-subsidie ontvangen ter waarde van € 2 miljoen als basisfinanciering en € 1,6 miljoen als aanvullende financiering om de capaciteit (bemensing) te vergroten bij decentrale overheden voor de uitvoering van klimaat- en energiebeleid. Halverwege het jaar hebben we de jaarplannen herijkt om de beschikbare financiële middelen zo optimaal mogelijk te benutten, effectiviteit te vergroten waar kan en te reageren op veranderende omstandigheden. Vanuit deze analyse is een deel van de aanvullende CDOKE gelden teruggevloeid naar concern, ter waarde van € 1,4 miljoen. Deze afweging wordt jaarlijks gemaakt.
Dit jaar is er ook gebruik gemaakt van andere project specifieke toegewezen middelen, vanuit het Rijk en de Provincie. Er is een Provinciale bijdrage ontvangen voor de ontwikkeling van een aanpak voor het verduurzamen van maatschappelijke instellingen. Tevens zijn er Rijksmiddelen ontvangen zoals de SPUK gelden (Specifieke Uitkering). Dit betreft de ‘SPUK Lokale Aanpak Isolatie’, onderdeel van het Nationaal Isolatieprogramma (NIP), en de ‘SPUK Energiearmoede’. De SPUK LAI gelden zijn in tranches beschikbaar gesteld waarbij tranche 1 (2023), 2 (2024) en 3 (2025) verschillende budgetten en voorwaarden omvatten. Tezamen met geoormerkte eigen middelen worden deze ingezet ten behoeve van Energiebesparing Wonen voor o.a. de uitvoering van de Zwolse Isolatie & besparingsaanpak. Voor de ondersteuning van de Proeftuin Aardgasvrije Wijken (PAW Berkum) hebben we ook de desbetreffende rijkssubsidie ingezet. Deze Rijksmiddelen lopen in 2026 ook door.

Programma Energietransitie  

Zwolse energiemonitor
Fase van het project, wat hebben we het afgelopen half jaar gedaan, stand van zaken  

• We hebben de Raadsbrief najaarsmoment 2025 opgesteld.
• De cijfers zijn geactualiseerd.

Wat gaan we het komend half jaar doen en wat zijn de belangrijkste mijlpalen op de langere termijn  

• We stellen een Raadsbrief voorjaarsmoment 2026 op.
• We actualiseren de cijfers, ieder half jaar.
• Naast een overzicht van afgelopen jaren gaan we werken aan een prognose voor de toekomst.

Toekomstbestendig Energiesysteem Zwolle
Fase van het project, wat hebben we het afgelopen half jaar gedaan, stand van zaken  

• We hebben een Raadsbrief grootschalig en infra opgesteld.
• We zijn gestart met de verkenning van het realiseren van een collectief laadplein op bedrijventerrein Voorst.
• We werken door aan de verzwaring van 3 buurten conform buurt aanpak, te weten: Schoonhorst, Breezicht en Breecamp. Schoonhorst loopt door.

Wat gaan we het komend half jaar doen en wat zijn de belangrijkste mijlpalen op de langere termijn   

• Verzwaren LS, MS, HS wordt meegenomen in de Raadsbrief grootschalig en infra.
• We werken verder aan de verzwaring van 3 buurten conform buurt aanpak, te weten: Schoonhorst, Breezicht en Breecamp. Schoonhorst loopt door. Daarna volgt Breezicht en Breecamp.
• We werken aan een communicatie plan van aanpak ten behoeve van de bewustwording en ontwikkeling netcongestie Zwolle.
• We werken aan een handelingskader batterijen.  
• We werken een plan van aanpak uit voor netbewuste nieuwbouw. 
• We werken aan een aanpak slimme mobiliteit hub.

Risico
In dit project wordt een risicodossier bijgehouden. Voor de komende jaren wordt een verdere groei van de stad verwacht. Vooral de behoefte aan elektriciteit neemt enorm toe. Netcongestie is een probleem, maar de behoefte aan (slimme) oplossingen om netcongestie te verminderen en het sneller verzwaren van het elektriciteitsnet zal sterker worden. De beperkte beschikbare capaciteit bij de netbeheerder en het inzicht in de langetermijnplanning is een risico. Om de realisatie van de uitbreiding en verzwaring van het netwerk mogelijk te maken is versnelling nodig. Dit brengt extra inspanningsverplichtingen met zich mee bij de netbeheerders. Het standaardiseren van processen en de ervaring die de netbeheerders hiermee op moeten doen in combinatie met de beperkte capaciteit om activiteiten uit te voeren zorgen voor vertraging in de uitvoering en beïnvloed de ruimtelijke kwaliteit. Hoewel de netbeheerder grootschalig investeert, stijgt de vraag naar transportcapaciteit sneller dan dat er bijgebouwd kan worden.

Beheersmaatregel
In samenwerkingsverband blijven we de planning inzichtelijk maken, prioriteren en onderzoeken of het mogelijk is extra in te zetten op begeleiding om activiteiten die buiten de wettelijke verplichtingen van netbeheerder vallen op te pakken. We intensiveren de afstemming en organiseren het gezamenlijk stroomlijnen van de informatievoorziening aan data zoals prognoses op benodigde vermogens. 

Warmteprogramma aardgasvrij  
Fase van het project, wat hebben we het afgelopen half jaar gedaan, stand van zaken  

• We hebben het ontwerp Warmteprogramma opgesteld en op 16 december heeft de besluitvorming in college plaats gevonden.
• We hebben aan de bouwsteen Samenwerking met de Stad gewerkt.
• We hebben de Warmtetransitiekaart 2026-2036 opgesteld.
• We hebben de bijbehorende Uitvoeringsagenda 2026-2030 opgesteld.
• We hebben gewerkt aan het ontwerp planMER.  
• We houden een participatiejournaal bij.

Wat gaan we het komend half jaar doen en wat zijn de belangrijkste mijlpalen op de langere termijn  

• We werken aan het ontwerp Warmteprogramma, ter inzage van 22 december ’25 t/m 2  februari 2026.

• Zienswijzenota behandeling in college en definitieve vaststelling Warmteprogramma.

• We werken aan de samenwerking Warmtegemeenschappen, Warmteprogramma en Warmtebedrijf.

• We werken een strategie uit voor het benutten van geothermie.

• We werken aan een haalbaarheidsonderzoek aquathermie Almelose kanaal. 

• We werken aan de afronding van het warmteplan Berkum.

• Start warmteplanproces Schoonhorst.

• Onderzoek uitbreiding WKO potentie Noordereiland.

Risico
In dit project wordt een risicodossier bijgehouden. Het voornaamste risico is de onzekerheid over voldoende middelen om een betaalbare overstap voor iedereen mogelijk te maken.
Om de warmtetransitie haalbaar te laten zijn, is het belangrijk dat de overstap betaalbaar is voor iedereen. Ook alternatieven horen hierbij. Dit vereist een zorgvuldige aanpak, waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke situatie van elke wijk en elk huishouden. Samenwerken is essentieel, want alleen samen met bewoners, bedrijven en instellingen maken we van deze transitie een succes.
De betaalbaarheid voor de individuele inwoner, maar ook de betaalbaarheid voor de gemeente om te kunnen voldoen aan de landelijke ambitie van Aardgasvrij in 2050 is onzeker. Deze transitie vraagt continuïteit op financiële ondersteuning aan inwoners, een hoge organisatiegraad, voldoende uitvoeringscapaciteit en uitvoeringsbudget bij gemeenten en voldoende ontwikkel- en uitvoeringscapaciteit bij uitvoeringspartijen (adviesbureaus, installatiesbureaus, netbeheerders enz. )

Beheersmaatregel
We maken onderdeel uit van de G40 (VNG werkgroep Warmte), Warmtealliantie en andere platformen om een brug te slaan en inzichten en behoeften van dagelijkse gemeentelijke praktijk en het instrumentarium afkomstig van het Rijk. Daarnaast maken we gebruik van de subsidiemogelijkheden die het Rijk heeft voor de ondersteuning van de warmtetransitie.

Energiebesparing wonen, Platform duurzaam Zwolle & Warm thuis  
Fase van het project, wat hebben we het afgelopen half jaar gedaan, stand van zaken  

• Er is een VvE coach aanpak
• We hebben aan de voortzetting van Warm Thuis gewerkt
• Uitvoerende werkgroep met de stad rondom acties in de Wijk
• We hebben aan data gedreven werken gewerkt
• Er is een mobiel informatiepunt
• We hebben ondersteuning eigenaren van Cultuurhistorische Woningen gegeven
• We hebben gewerkt aan de campagne ‘Stap in de Groene Richting’
• Er is een klantreis van de Nip subsidie gedaan

Wat gaan we het komend half jaar doen en wat zijn de belangrijkste mijlpalen op de langere termijn  

• We zetten de huidige ondersteuning door: Gemeentelijke subsidie woningisolatie voor huiseigenaren en VvE’s, voortzetting Warm Thuis, Energieloket.

• We gaan samen met partners de wijk in en hebben een mobiel informatiepunt voor buurtacties.

• We werken samen met andersoortige lokale gemeenschappen (bijv. een geloofsgemeenschap). 

• We communiceren voortdurend en doen dat doelgroepgericht en waar logisch onder de campagne Stap in de groene richting, met specifieke acties.

• We werken samen met Blauwvinger, Platform Duurzaam Zwolle en bewoners aan meer inzicht in de isolatieopgave.

• We maken afspraken met Blauwvinger Energie en Platform Duurzaam Zwolle over samenwerking op de langere termijn.

• De pilot met het voorschieten van subsidie is uitgevoerd en geëvalueerd.

• VvE-coaches helpen VvE’s in rol als opdrachtgever.

• Warm Thuis steun is beschikbaar voor eigenaren in VvE’s en gecommuniceerd.

• Er is extra ondersteuning in prioritaire wijken uitgewerkt en beschikbaar (+-100 maatregelen).

• Er is extra hulp voor eigenaren van erfgoed en/of andere (groepen) lastig te isoleren woningen, ontwikkeld .

• We werken aan de rol verduidelijking Platform Duurzaam Zwolle en uit te voeren projecten.

• We werken aan het vervolg voor Warm Thuis: op basis van investeringsvoorstel voor Warm Thuis na 2026 maken we afspraken 

Berkum  
Fase van het project, wat hebben we het afgelopen half jaar gedaan, stand van zaken  

• Versnellingsaanpak (opgesteld door BEN) loopt, eerste aanvragen komen binnen.
• We hebben een eerste aanzet warmteplan samen met inwoners uit Berkum geschreven en een bijeenkomst over het warmteplan gehouden.

Wat gaan we het komend half jaar doen en wat zijn de belangrijkste mijlpalen op de langere termijn   

• De opgehaalde input tijdens de bijeenkomst en middels de online vragenlijst wordt door de warmteplan werkgroep verwerkt tot een definitief plan.

Duurzame werklocaties  
Fase van het project, wat hebben we het afgelopen half jaar gedaan, stand van zaken  

•  We schalen SEH Hessenpoort op.

•  We schalen de samenwerking met 4 bedrijventerreinen Zwolle op.

Wat gaan we het komend half jaar doen en wat zijn de belangrijkste mijlpalen op de langere termijn   

• We werken aan de oplevering van een dashboard energieverbruik bedrijven en instellingen. 

• We evalueren de MJVP inzet bedrijventerrein. 

• We werken aan de verkenning van een collectief laadplein bedrijventerrein Voorst. 

• We maken nadere afspraken met omgevingsdienst IJsselland.  

• We stellen een aanpak 2026-203 op. 

Risico
Het grootste risico in dit project is dat de ontwikkeling van slimme oplossingen complex is.
Netcongestie is een groot knelpunt waarbij uitbreiding van het elektriciteitsnet, versnelling op de verzwaring en het ontwikkelen van (slimme) oplossingen om netcongestie te verminderen cruciaal zijn om verdere groei van de stad, het verduurzamen van bedrijven en elektrische opwek mogelijk te maken. Op korte termijn is de verzwaring van het net naar verwachting niet haalbaar, tevens zijn er nog onvoldoende slimme oplossingen om het elektriciteitsnet beter te benutten. Inzetten op innovatieve, slimme oplossingen kunnen de druk op netcongestie juist verminderen.

Beheersmaatregel
We gaan door met het intensiveren van de samenwerking met netbeheerders waarbij we werken aan het prioriteit geven aan slimme oplossingen. Ook stellen we een public affairs agenda op om het belang van slimme oplossingen te benadrukken en is verslimmen onderdeel van de lobby strategie Toekomstbestendig energiesysteem Zwolle.

Grootschalige Energievoorzieningen  
Fase van het project, wat hebben we het afgelopen half jaar gedaan, stand van zaken  

• De marktconsultatie voor Groen Gas loopt. Het haalbaarheidsonderzoek loopt waarbij we verwachten dat de resultaten hiervan begin 2026 beschikbaar zullen zijn.

Wat gaan we het komend half jaar doen en wat zijn de belangrijkste mijlpalen op de langere termijn  

• We werken verder aan het energieplan van de gebiedscoöperatie Tolhuislanden; onderzoek naar alternatieve aansluitingen dan het stroomnet, dan wel lokale afzet stroom 

• We nemen deel aan de projectgroep Provincie Overijssel voor de ontwikkeling van Haerst.

• We werken aan een mogelijke verkenning voor een nieuwe initiatiefnemer in het gebied Hessenpoort.

• Voor Groen Gas voeren we verdiepende gesprekken naar aanleiding van de marktconsultatie en hebben de intentie om een partij te selecteren.
• We doen vanuit de brede strategie onderzoek naar potentiële bronnen.

Risico
Voor de opwek van duurzame elektriciteit zijn we verschillende projecten gestart om netcongestie te verminderen en de elektriciteitsinfrastructuur versneld te realiseren. Uitbreiding van het elektriciteitsnet is een cruciale randvoorwaarde om verdere groei van elektrische opwek mogelijk te maken. De voortgang van de verschillende projecten is een risico door de faciliterende rol die wij als Gemeente hier in vervullen.

Beheersmaatregel
We begeleiden de diverse betrokken partijen aan initiatiefnemers en werken samen met de Provincie. Daarnaast onderzoeken we de potentie van verschillende mogelijke nieuwe bronnen.

Holtenbroek / Aa-landen  
Fase van het project, wat hebben we het afgelopen half jaar gedaan, stand van zaken  

• We hebben de overlap in strategie geïdentificeerd, nu op objectniveau kijken we waar aanvullende koppelkansen zijn.
• We hebben een gezamenlijk standpunt geformuleerd over hoe we in de toekomst met geothermie om zouden willen gaan als die kans benut zou kunnen worden.

Wat gaan we het komend half jaar doen en wat zijn de belangrijkste mijlpalen op de langere termijn  

• We stellen mogelijk de haalbaarheid van een eerste warmte-eiland in Holtenbroek in samenwerking met een of meer corporaties vast.

Risico
Het grootste risico in dit project is dat de warmteproductie op korte termijn verduurzamen uitdagend blijft. Om te verduurzamen op korte termijn blijven betaalbaarheid en vraagstukken rondom de duurzame warmteproductie (produceren van warmte met zo min mogelijk CO2 uitstoot) complex. Naast bronnen als ondiepe geothermie of aquathermie, zijn ook WKO oplossingen en warmtepomptechniek mogelijk om aardgasvrij te worden. Door beperkte beschikbaarheid van elektriciteit (netcongestie) stuiten ook die duurzame opties op obstakels in de beschikbaarheid van elektriciteit. Zo kan netcongestie, ofwel overbelasting van het elektriciteitsnet, leiden tot vertragingen bij de aanleg van warmtenetten (afhankelijk van de keuze van de warmtebron). Dit komt doordat de benodigde capaciteit voor het transporteren van elektriciteit voor de warmtevoorziening niet altijd beschikbaar is. Daarnaast kunnen aanvragen bij Enexis pas worden gedaan als er sprake is van een concreet project, een daadwerkelijk plan van de tekentafel. Netbeheerders kunnen pas een aanvraag voor een warmtenetaansluiting beoordelen en de benodigde capaciteit reserveren als er een uitgewerkt plan is voor de aanleg van een warmtenet.

Beheersmaatregel
Opvolging geven, belangen blijven afstemmen, betaalbaarheid blijven doorrekenen en de samenwerking intensiveren met het projectteam netcongestie om volop te investeren in het scherp krijgen van de elektriciteitsvraag en gericht in te zetten op verzwaren en uitbreiden van het elektriciteitsnet waar dat nodig is om de warmtetransitie niet te belemmeren of te versnellen. Daarnaast blijven we subsidiemogelijkheden die het Rijk heeft voor de ondersteuning van de warmtetransitie intensief volgen.

Communicatie campagne
Fase van het project, wat hebben we het afgelopen half jaar gedaan, stand van zaken 

• Aftrap van de campagne “Stap in de groene richting”.

In de tweede helft van 2025 lag de focus op isolatie en het Warmteprogramma. In deze fase is gewerkt aan:

• het neerzetten van een herkenbare campagne-identiteit en -lijn;
• het ontwikkelen van praktische communicatiemiddelen met concrete tips;
• het zichtbaar maken van voorbeelden van Zwollenaren die al stappen zetten richting aardgasvrij wonen.

Wat gaan we het komend half jaar doen en wat zijn de belangrijkste mijlpalen op de langere termijn  

• In het tweede kwartaal van 2026 staat de campagneperiode met als onderwerp netcongestie gepland. Deze campagne richt zich op het vergroten van begrip voor de uitdagingen op het elektriciteitsnet en laat zien wat inwoners en ondernemers nú al kunnen doen.
• De campagne wordt doorlopend doorontwikkeld en afgestemd met initiatieven en partners in de stad, zodat deze aansluit bij wat er speelt in Zwolle en bij lopende projecten en activiteiten.
• Met de meerjarige aanpak bouwen we stap voor stap aan begrip, betrokkenheid en handelingsbereidheid, passend bij de lange adem die de energietransitie vraagt.

Risicografiek:
Op programmaniveau en op cluster/project niveau analyseren we periodiek zorgvuldig de risico’s en zorgen we voor de beheersing van deze risico’s door beheersmaatregelen te bepalen en deze acties mee te nemen in onze (jaar)plannen. In de Cluster/projectbeschrijvingen hierboven zijn bij een aantal projecten al risico’s beschreven. We zien dat op Cluster/project niveau het aantal rode risico’s gering gedaald is, door onder andere het vaststellen van de uitvoeringsagenda 2026-2030 (Warmtetransitiekaart 1) van het Warmteprogramma Zwolle Aardgasvrij 2026-2036, de Zwolse Isolatie aanpak en de ontwikkelingen die gaande zijn in Dieze. Op het niveau van het programma analyseren we ook risico’s. Hieronder de belangrijkste op programmaniveau, alsmede de risicografieken die een beeld geven van de verschuivingen ten opzichte van de vorige voortgangsrapportage.
 

  Peildatum 1 juli 2025                                                     Peildatum 1 januari 2026

Toelichting op de grootste risico’s
De bovenste grafieken tonen het risicobeeld op programmaniveau, van het programma Energietransitie bij de vorige en huidige VP. Wanneer we deze twee beelden met elkaar vergelijken, valt op dat de risico’s die (direct) actie vereisen (rode en oranje bollen) hetzelfde zijn gebleven. Er is voortgang maar het verloopt complex door onder andere uitdagingen zoals het vergroten van duurzame energiebronnen, het verzwaren en verslimmen van het elektriciteitsnet, de complexiteit in ruimtelijke ordening voor het mogelijk maken van de verdere groei van elektrische opwek en de uitbreiding van het elektriciteitsnet, maar ook het (trage) proces van de uitwerking van wetgeving dan wel wettelijk instrumentarium vanuit het Rijk. Binnen het programma zien we drie belangrijke risico’s die we separaat hieronder toelichten. Per risico geven we ook aan welke maatregelen we nemen om deze te beperken.

De belangrijkste risico’s op programmaniveau zijn als volgt:

Ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn is naar verwachting niet haalbaar

1. Zwolle heeft de ambitie in 2040 klimaatneutraal te zijn, zoals geformuleerd in het coalitieakkoord. Met het programma Energietransitie werken we aan doelstellingen die hieraan bijdragen. De hoofddoelstelling is het terugdringen van het energieverbruik en daarmee de uitstoot van CO ₂ , en het duurzaam en lokaal opwekken van energie. De voortgang van de energietransitie te Zwolle brengen we in beeld met behulp van de energiemonitor. We liggen niet op koers om de energiebesparingsdoelstelling (25 procent, 1.600 TJ) te halen, zoals vastgelegd in onze ambitie. Het tekort is derhalve 552 TJ (cijfers 2023). Ten aanzien van de ambitie om 25 procent van de benodigde energie per 2025 duurzaam en lokaal op te wekken, oftewel 1.200 TJ zal Zwolle ca. 700 TJ opwekken en is de prognose dat Zwolle ca. 1.000 TJ aan duurzame energie opwekt in 2030, refererend naar de Raadsbrief “Energiemonitor najaar 2025 Zwolle”, 20 oktober 2025. In de loop van 2027 komen de cijfers over 2025 beschikbaar waarmee het mogelijk is om verantwoorden in hoeverre Zwolle de gestelde ambitie heeft gehaald.

Voor de komende jaren wordt een verdere groei van de stad verwacht. Vooral de behoefte aan elektriciteit neemt enorm toe en er is een gebrek aan capaciteit op het elektriciteitsnet voor teruglevering van stroom op het net. Netcongestie is nu al een probleem, maar de behoefte aan (slimme) oplossingen om netcongestie te verminderen en het sneller verzwaren van het elektriciteitsnet zal sterker worden. Uitbreiding van het elektriciteitsnet is cruciaal om de stedelijke ontwikkeling en verdere groei van elektrische opwek mogelijk te maken. Daar werken we als gemeente samen met partners in de stad en de netbeheerders hard aan. Dit alles onder de paraplu van het toekomstbeeld energiesysteem Zwolle.

Het effect van netcongestie op de stedelijke ontwikkeling is uitdagend en onzeker
Overbelasting van het elektriciteitsnet vormt een aanzienlijke uitdaging voor de stedelijke ontwikkeling. Zoals eerder genoemd, uitbreiding van het elektriciteitsnet is cruciaal om de stedelijke ontwikkeling, verdere economische groei en de groei van elektrische opwek mogelijk te maken. Het opstellen van richtlijnen en/of (prioritering)kader(s) is nodig. Daar werken we hard aan samen met interne en externe partners. We werken de aanpak robuust energiesysteem Zwolle uit. Hieruit wordt divers kaderstellend instrumentarium (onder andere netbewust bouwen, batterijbeleid, kader verdelen) ontwikkeld in 2026. We ondersteunen maximaal de netverzwaring door invulling te geven aan de gemeentelijke rol en we verslimmen gebiedsontwikkelingen en bedrijventerreinen met bijvoorbeeld pilots netbewust bouwen.

Rolneming in de opwek van duurzame energie vraagt om aanscherping
Om onze doelstelling op het gebied van duurzame elektriciteit te halen zijn we verschillende projecten gestart om netcongestie te verminderen en de elektriciteitsinfrastructuur versneld te realiseren. Uitbreiding van het elektriciteitsnet is een cruciale randvoorwaarde om verdere groei van elektrische opwek mogelijk te maken. Ook rolneming is een aandachtspunt in de ontwikkeling van duurzame bronnen zoals groen gas, geothermie, wind. De beschikbaarheid van duurzame bronnen heeft ook invloed op de verduurzamingsplannen van bedrijven. We werken verder aan het energieplan van de gebiedscoöperatie Tolhuislanden. Nu de vergunningsfase voor dit project vordert, verwachten we dat dit project ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd. Ook werken we verder aan het windgebied Hessenpoort en doen we vanuit de brede strategie onderzoek naar meer potentiële bronnen.

Voor elk van deze risico’s zijn de benodigde acties/beheersmaatregelen bepaalt en deze worden frequent geëvalueerd.

Effecten stikstof
De effecten van stikstof hebben voor alsnog geen effect op het programma Energietransitie.